Skólamatur ehf.
Rannsóknarskjal — Uppfært 1. apríl 2026 — Byggt á ársreikningi 2024 og Opnum fjármálum Reykjavíkur
816 m.kr.
Frá Reykjavík 2024
272 m.kr.
Til Axjon ehf. 2024
1. Yfirlit
| Eiginleiki | Gildi |
|---|
| Fullt nafn | Skólamatur ehf. |
| Lögform | Einkahlutafélag (ehf.) |
| Aðalstöð | Iðavellir 1, Reykjanesbær |
| Starfsemi | Matarþjónusta í leik- og grunnskólum |
| Starfsmenn (stöðugildi) | 137 (2024), 126 (2023) |
| Endurskoðandi | Deloitte ehf. |
Skólamatur ehf. er fjölskyldufyrirtæki sem rekur verksmiðjueldhús á Iðavöllum í Reykjanesbæ og dreifir mat til leik- og grunnskóla víðsvegar um höfuðborgarsvæðið. Fyrirtækið hefur vaxið hröðum skrefum síðan 2019 og er nú einn af tveimur aðalþjónustuaðilum í útvistaðri skólamatarþjónustu í Reykjavík.
2. Fyrirtækið og eigendur
2.1 Eignarhald
| Eigandi | Hlutfall | Hlutverk |
|---|
| Axel Jónsson | 67% | Stjórnarformaður og framkvæmdastjóri |
| Fanný Sigríður Axelsdóttir | 15% | Hluthafi |
| Jón Axelsson | 15% | Hluthafi |
| Eigin bréf | 3% | — |
Fjölskyldufyrirtæki: Axel Jónsson er bæði stjórnarformaður og framkvæmdastjóri. Börn hans eiga 30% hlut. Sama fjölskyldan stýrir tengdu félagi Axjon ehf. sem fær verulegar greiðslur frá Skólamati.
Heimild: Ársreikningur 2024, skatturinn.is
3. Tekjuvöxtur og arðsemi
3.1 Tekjur og hagnaður
| Ár |
Tekjur (m.kr.) |
Hagnaður (m.kr.) |
Laun stjórnenda (m.kr.) |
Starfsmenn |
| 2021 | ~1.400 | — | — | — |
| 2023 | 2.671 | 74,0 | 59,4 | 126 |
| 2024 | 3.196 | 155,3 | 68,8 | 137 |
Vöxtur: Tekjur meira en tvöfölduðust á þremur árum (2021–2024). Hagnaður tvöfaldaðist á einu ári (74 → 155 m.kr.).
3.2 Arðgreiðslur
| Ár | Greiddur arður (m.kr.) |
|---|
| 2023 | 6 |
| 2024 | 0 |
| 2025 (tillaga) | 90 |
Arðtillaga 2025: Stjórnin leggur til að greiða eigendum 90 milljónir króna í arð. Þetta er opinbert fé sem á að fara í mat fyrir börn.
Heimild: Ársreikningur 2024
4. Greiðslur Reykjavíkurborgar
4.1 Greiðslur til báðra fyrirtækja
| Ár |
Skólamatur ehf. (m.kr.) |
Matartíminn ehf. (m.kr.) |
Samtals (m.kr.) |
| 2019 | 65 | 530 | 595 |
| 2021 | 157 | 545 | 703 |
| 2022 | 264 | — | — |
| 2023 | 589 | 799 | 1.387 |
| 2024 | 816 | 795 | 1.611 |
| 2025 (9 mán.) | 737 | — | — |
Markaðshlutdeild: Skólamatur fór úr 11% (2019) í yfir helminginn (2024) af greiðslum borgarinnar. Á fyrstu 9 mánuðum 2025 höfðu þegar verið greiddar 737 m.kr., sem bendir til að heildargreiðslur ársins nálgist einn milljarð króna.
Heimild: Opin fjármál Reykjavíkur (opinfjarmal.island.is)
5. Tengd viðskipti — Axjon ehf.
5.1 Greiðslur til Axjon ehf.
Axjon ehf. er tengt félag í eigu sömu fjölskyldu. Skólamatur greiðir Axjon bæði húsaleigu og fyrir þjónustu/vörur:
| Liður |
2021 (m.kr.) |
2023 (m.kr.) |
2024 (m.kr.) |
| Húsaleiga til Axjon | ~42 | 106,8 | 136,8 |
| Keypt þjónusta/vörur frá Axjon | — | 97,4 | 135,0 |
| Samtals til Axjon | ~42 | 204,2 | 271,8 |
| Kröfur á Axjon (skuld Axjon við Skólamat) | — | 61,2 | 209,2 |
Tengd viðskipti: Skólamatur greiðir Axjon ehf. 272 milljónir á ári (2024) og á að auki 209 milljónir inni hjá félaginu sem ógreiðdar kröfur (lán til eigenda). Húsaleiga til Axjon þrefaldaðist á þremur árum.
Samhengi: Skólamatur fær 816 m.kr. frá Reykjavíkurborg. Af því renna 272 m.kr. (33%) beint til tengds félags í eigu sömu fjölskyldu, auk 90 m.kr. í arð og 69 m.kr. í laun stjórnenda.
Heimild: Ársreikningur 2024, skýring um tengda aðila
6. Kjör starfsfólks
6.1 Reynsla starfsmanns
Nafnlaus vitnisburður (Facebook-hópurinn “Away From Home — Living In Iceland”):
Starfsmaður í hlutastarfi hjá Skólamati segðist hafa fengið 235.000 kr. útborgaðar fyrir heilan mánuð án eins frídags. Laun fyrir skatt voru 505.645 kr. Viðkomandi sendi fyrirtækinu tölvupóst en fékk engin svör.
6.2 Í samhengi við stjórnendakjör
| Liður | Upphæð (m.kr.) | Á mánuð (kr.) |
|---|
| Laun stjórnenda (2024) | 68,8 | ~5.700.000 |
| Arðgreiðsla til eigenda (tillaga 2025) | 90,0 | — |
| Greiðslur til Axjon ehf. | 271,8 | ~22.600.000 |
| Laun starfsmanns (vitnisburður) | ~6,1 | ~506.000 |
Miðgildi: Með 137 stöðugildum og 3.196 m.kr. í tekjur má áætla að launakostnaður sé verulegur hluti rekstrarins. En á meðan eigendur taka út arð (90 m.kr.), greiða tengdu félagi 272 m.kr. og stjórnendur fá 69 m.kr., fá starfsmenn á gólfinu laun sem nema brótum af því. Þetta er opinbert fé átlað börnum — það ætti að skila sér í mannvirðingu í öllum liðum starfseminnar.
Heimild: Facebook-póstur í “Away From Home — Living In Iceland”, mars 2026
7. Útvistun eldhúsa í skólum
7.1 Staða í Reykjavík
| Skólagerð | Fjöldi | Útvista | Hlutfall |
|---|
| Borgarreknir leikskólar | 68 | ~52 | ~76% |
| Borgarreknir grunnskólar | 38 | ~11 | ~29% |
| Sjálfstætt starfandi skólar | 25 | 2 | 8% |
Athyglisvert: Sjálfstætt starfandi skólar fá sama opinbera fjármagn en aðeins 8% útvista eldhúsi. Ef útvistun væri raunverulega hagkvæm til lengri tíma myndu fleiri þeirra gera það.
7.2 Kópavogur til samanburðar
10 af 11 grunnskólum í Kópavogi elda mat á staðnum. Aðeins Smáraskóli notar utanaðkomandi aðila (Skólamat).
Sönnun: Kópavogur sýnir að eigin eldhús í skólum er raunhæfur kostur. Ef Kópavogur getur þetta, getur Reykjavík það líka.
Heimild: kopavogur.is/motuneyti
7.3 Gagnrýni Sameykis (desember 2023)
- Stéttarfélagið Sameyki forðæmdi útvistun eldhúsa og kallaði það einkavæðingarstefnu
- Starfsfólki var sagt upp þegar skólar útvistuðu
- Borgin neitaði að þetta væri stefna en viðurkenndi að skólastjórnendur gætu útvistað að eigin geðþótta
7.4 Tillaga Sósíalistaflokksins — felld
Í skóla- og frístundaráði (fundur nr. 256) lagði Sósíalistaflokkurinn til að allir leik- og grunnskólar í Reykjavík skyldu reka eigin mötuneyti.
- Felld Með 4 atkvæðum meirihlutans (Samfýlking, Framsókn, Píratar)
- Hjá Sjálfstæðisflokkurinn sat hjá
Heimild: Fundargerð skóla- og frístundaráðs nr. 256, reykjavik.is
8. Ókeypis skólamáltíðir
| Eiginleiki | Gildi |
|---|
| Upphaf | Ágúst 2024 |
| Árlegur kostnaður Reykjavíkur | ~1,7 milljarðar kr. |
| Ríkið greiðir | 75% |
| Sveitarfélög greiða | 25% |
| Nemendur í grunnskólum Rvk. (2023) | 14.755 |
| Þegar í áskrift fyrir | ~87% |
Vandamálið: Tilgangur ókeypis máltíða er góður, en stór hluti fjárins rennur til einkaaðila sem taka út hagnað, arðgreiðslur og millifærslur til tengdra félaga. Opinbert fé á að fara í gæðamat fyrir börn, ekki í arðgreiðslur.
Heimild: Heimildin, ágúst 2024
9. Niðurstaða
1. Fjármunir færðir til eigenda
Skólamatur fær tæpan milljarð frá borginni. Samtímis eru gríðarlegar fjárhæðir færðar yfir í tengt félag (Axjon ehf.) í eigu sömu fjölskyldu — 272 m.kr. í leigu og þjónustu og 209 m.kr. í lán til eigenda — auk þess sem lagður er til 90 m.kr. arður.
2. Verksmiðjumat í stað nýeldaðs matar
Maturinn er fjöldaframleiddur í verksmiðju, pakkað í plast og ekið á milli bæjarfélaga. Þetta er vörudreifing fremur en matreiðsla í skólaumhverfi.
3. Lág laun gegn háum arði
Á meðan stjórnendur og eigendur skipta á milli sín hundruðum milljóna, sýna vitnisburðir starfsfólks kjör sem varla er hægt að lifa á. Starfsmaður segist hafa fengið 235.000 kr. útborgaðar fyrir heilan mánuð án frídags.
4. Sprettivöxtur án eftirlits
Skólamatur fór úr 11% markaðshlutdeild í 51% á fimm árum. Engin miðlæg útboðsferli eru til staðar — einstakir skólastjórnendur ákveða útvistun án samræmdra leiðbeininga eða samþykkis foreldra.
5. Lausnin er einföld
Kópavogur sýnir að eigin eldhús virka. Þar elda 10 af 11 grunnskólum mat á staðnum. Börnin læra um næringu og virðingu fyrir handverki þegar þau sjá matreiðslufólk starfa í skólanum sínum.
Lykilspurningar:
- Af hverju er þremur fjórðu hlutum borgarrekinna leikskóla heimilað að útvista eldhúsrekstri án miðlægrar stefnu?
- Hvers vegna þrefaldaðist húsaleiga Skólamatar til tengds félags á þremur árum?
- Hvers vegna var tillaga Sósíalistaflokksins um eigin eldhús felld af meirihluta sem kennir sig við vinstri stjórnmál?
Heimildir: Ársreikningur Skólamatar ehf. 2024 (skatturinn.is), Opin fjármál Reykjavíkur (opinfjarmal.island.is),
Sameyki (des 2023), Heimildin, fundargerð skóla- og frístundaráðs nr. 256.
Skjal samið af Aðstoðarmanni — 1. apríl 2026.